Psikoterapinin süresi, danışanın başvuru nedeni, ihtiyaçları ve süreç içerisinde ortaya çıkan dinamiklere göre değişkenlik gösterir. Psikoterapide amaç yalnızca mevcut yakınmaları azaltmak değil, bu yakınmaların ortaya çıkmasında ve sürmesinde rol oynayan ruhsal ve ilişkisel yaşantıları anlamak ve bunlar üzerinde derinlemesine çalışabilmektir. Bu nedenle psikoterapi süreci çoğunlukla önceden belirlenmiş bir bitiş tarihi olmaksızın, danışanın ihtiyaçları doğrultusunda şekillenen, uzun soluklu bir çalışma olarak planlanır. Ancak bazı durumlarda yalnızca belirli zorlanmalara odaklanılan, daha kısa süreli çalışmalar da yürütülebilir. Seanslar genellikle haftada bir veya iki kez düzenlenir ve her seans 45 dakika sürer.
Klinik çalışmalar temel olarak psikodinamik/psikanalitik psikoterapi yaklaşımına dayanır. Bununla birlikte, danışanın yaşına, ihtiyaçlarına ve başvuru nedenine bağlı olarak mentalizasyon (zihinselleştirme) temelli psikoterapi, duygu düzenleme odaklı psikoterapi, aile terapisi, sanat terapisi gibi farklı klinik yaklaşımlardan da yararlanılır.
Çocuğun yaşına ve ailenin başvuru nedenine bağlı olarak ilk görüşme yalnızca ebeveynlerle ya da ebeveynlerin ve çocuğun birlikte katıldığı bir aile görüşmesi olarak gerçekleştirilir. Bu görüşmede başvuru nedeni, çocuğun gelişim öyküsü ve aile yaşantıları hakkında bilgi alınır. Ardından çocuk ve aileyle değerlendirme görüşmeleri yapılır. Değerlendirme sürecinin sonunda ebeveynlerle geri bildirim görüşmesi gerçekleştirilir ve ihtiyaçlar doğrultusunda çocukla psikoterapi veya ebeveynlerle danışmanlık süreci planlanabilir. Değerlendirme süreci genellikle 3–7 seans sürer.
Çocuk ve ergenlerle yürütülen psikoterapi çalışmaları bir değerlendirme süreciyle başlar. Değerlendirme sonunda gerçekleştirilen geri bildirim görüşmesinde, psikoterapi sürecinin nasıl ve kimlerle yürütüleceği kararlaştırılır. Psikoterapiye başlandıktan sonra seansların düzenli olarak (genellikle haftada bir veya iki kez) sürdürülmesi ve mümkün olduğunca kesintiye uğramaması önemlidir. Çocuklarla yürütülen psikoterapi sürecine paralel olarak ebeveynlerle de belirli aralıklarla danışmanlık görüşmeleri gerçekleştirilir. Ergenlerle yapılan çalışmalarda ise ebeveynlerin sürece dahil edilmesinin uygun görüldüğü durumlarda, genellikle ergen danışanın da katılımıyla aile görüşmeleri düzenlenir.
Bu sorunun yanıtı, çocuğun yaşına ve psikolojik destek alma nedenine göre değişiklik gösterir. Ancak her yaş grubu için geçerli temel bir ilke, çocuğa gerçeğe aykırı veya yanıltıcı açıklamalar yapılmamasıdır. Terapisti “bir arkadaş”, “doktor” ya da “öğretmen” olarak tanıtmak veya gerçeği yansıtmayan bir başvuru nedeni belirtmek, çocuğun hem ebeveynleriyle hem de terapistle ilişkisini olumsuz etkileyebilir.
Çocuğun yaşına ve başvuru nedenine göre daha da sadeleştirilebilecek veya detaylandırılabilecek bir açıklama özünde şöyle olabilir: “Son zamanlarda ... konusunda biraz zorlandığını fark ettik / zorlandığımızı hissediyoruz. Bazen çocuklar ve anne-babalar böyle zorlanmalar yaşayabiliyor. Bu gibi durumlarda çocuklara ve ailelere yardımcı olan uzmanlar var. Biz de bu nedenle böyle bir uzmanla tanışmaya karar verdik. Onunla görüşerek hem birbirimizi hem de yaşadığımız zorlukları daha iyi anlamaya çalışabiliriz. Bu uzman, çocuklarla ve anne-babalarla konuşarak, oyunlar oynayarak ve resimler yaparak çalışıyor. Benim de bildiklerim bu kadar. Merak ettiğimiz başka şeyler olursa ona sorabiliriz.”
Evet, yalnızca ebeveynlikle ilgili konularda destek almak isteyen ebeveynler de ebeveyn danışmanlığına başvurabilirler. Süreç içerisinde çocuğun ayrıca değerlendirme veya psikoterapiye ihtiyaç duyduğu düşünülürse, bu ihtiyaç ebeveynlerle birlikte ele alınır ve uygun bir yönlendirme yapılır.
Evet, aileler yalnızca çocuklarının ruhsal ve gelişimsel durumuna ilişkin bir değerlendirme almak amacıyla da başvurabilirler. Değerlendirme sürecinde çocuğun ve/veya ailenin psikoterapiye ihtiyaç duyduğu düşünülürse, bu ihtiyaç ebeveynlerle birlikte ele alınır ve uygun yönlendirmeler yapılır.
Farklı bir şehirde veya ülkede yaşayan danışanlarla psikoterapi ve danışmanlık süreçleri çevrimiçi olarak yürütülebilir. Bunun yanı sıra, normalde yüz yüze yürütülen bir psikoterapi sürecinde de bazı seanslar geçici olarak çevrimiçi gerçekleştirilebilir. Örneğin danışanın kısa süreliğine şehir veya ülke değiştirmesi ya da yüz yüze seansa katılımını engelleyen bir durum yaşaması halinde bu seçenek değerlendirilebilir. Ancak çevrimiçi çalışmanın uygunluğu, danışanın yaşı, başvuru nedeni, ruhsal durumu ve yaşam koşulları gibi çeşitli etkenlere bağlı olarak değerlendirilir. Çevrimiçi çalışmanın uygun olmadığı durumlarda danışan, bulunduğu yerdeki bir uzmana veya kuruma yönlendirilebilir.
Yetişkin Danışanlar İçin:
Psikoterapi sürecinde danışanın paylaştığı tüm bilgiler, etik ve yasal çerçevede gizli tutulur. Ancak danışanın kendisine veya bir başkasına ciddi zarar verme riski taşıması ya da hayati tehlike altında olması halinde, ilgili yasal yükümlülükler doğrultusunda gerekli kişi veya kurumlarla bilgi paylaşılması gerekebilir.
Çocuk ve Ergen Danışanlar İçin:
Çocuk ve ergen danışanların seanslarda paylaştıkları bilgiler de gizlilik ilkesi kapsamında korunur. Risk oluşturan veya yasal bildirim yükümlülüğü doğuran durumlar dışında seans içerikleri ebeveynlerle paylaşılmaz. Ebeveynlerle yürütülen görüşmeler, çocuğun veya ergenin psikoterapi sürecinde ortaya çıkan ihtiyaçlar ve ele alınan konular doğrultusunda şekillendirilir. Bu görüşmelerde seanslarda paylaşılan özel bilgiler aktarılmadan, ebeveyn-çocuk ilişkisi ve ebeveynlerin kendi yaşantıları üzerinde çalışılır.
Ancak çocuğun veya ergenin kendisine ya da bir başkasına ciddi zarar verme riski taşıması veya şiddet, ihmal ya da istismara maruz kaldığına ilişkin bir durumun söz konusu olması halinde, çocuğun güvenliğini sağlamak ve yasal sorumlulukları yerine getirmek amacıyla ilgili kişi veya kurumlarla bilgi paylaşılması gerekebilir.
Süpervizyon Amaçlı Paylaşım:
Terapist, daha etkili bir hizmet sunabilmek amacıyla, danışana ait bazı bilgileri danışanın kimliğini açığa çıkarmayacak şekilde kendi süpervizörüyle paylaşabilir. Bu paylaşımlar süpervizyon ilişkisinin gizliliği çerçevesinde gerçekleştirilir.
